Ədəbiyyat-kültür

Ədəbiyyat-kültür (29)

Cümə axşamı, 04 Aprel 2019 16:03

İranın kino aktyoru vəfat edib

Yazan

İranda kino və televiziya üzrə veteran aktyor- Cəmşid Məşayexi dünyasını dəyişib.

Novruz bayramı tətillərində Tehranın Erfan xəstəxanasına yatırılmış bu veteran aktyor dünən gecə 84 yaşında vəfat edib.

Cəmşid Məşayexi İranda kino və televiziya üzrə aktyorluq sahəsinin ən yaddaqalan simalarından biri idi.

Mərhum Məşayexi yaddaqalan rolların ifaçısı olubdur. Onun rol aldığı fimlərdən "Öküz", "Qeysər", "Ürək yanğıları", "Kəmal Əlmolk", "Baba" və "Su üzərində ev" filmlərinə, həmçinin "Bülbül", "İmam Əli(ə)" və "Pəhləvanlar ölmürlər" məcmuələrinə işarə etmək olar.

İranın şimal-qərbində yerləşən Xalxal şəhrestanında üçminillik gümüş kasa aşkar edilib.

Ərdəbil vilayətinin mədəni irs, əl işləri sənayesi və turizm təşkilatının baş direktoru Nader Fəllahi deyib ki, bu gümüş kasa manna sivilizasiyasına aid olaraq, arxeoloqların bu vilayətdə apardıqları qazıntılar nəticəsində aşkar edilib.

Son zamanlar da Xalxalın Şal kəndindəki tarixi qəbiristanlıqda dəmir dövrünə aid 140 ədəd yeni tarixi əşya aşkar edilmişdi.

Cümə axşamı, 21 Fevral 2019 17:21

Sankt-Peterburqda İranşünaslıq konfransı

Yazan

Şübhəsiz, Sankt-Peterburq şəhərində ilk Avrasiya İranşünaslıq konfransı şərqşünaslıq elmi üçün böyük bir hadisədir. Bu ikigünlük toplantı bu geniş bölgənin ən təcrübəli iranşünaslarının İran diyarının tarixi və mədəniyyəti ilə bağlı öz nailiyyətlərini təqdim etmələri üçün bir zəminə çevrildi.

 Müsahibə: Bu toplantı Avrasiya bölgəsində iranşünasların bir-birilərinə yaxınlaşmaları üçün böyük bir addımdır. İranşünas alimlər nəinki İran və Rusiyadan, həm də bir çox qonşu ölkədən gələrək, buraya toplaşıblar.

Müsahibə: Bu, müstəsna bir fürsətdir ki, biz bu iri bölgədəki bütün iranşünas həmkarlarla internetdə və məktub yazmaqdan kənar üzbəüz və yaxından bəhs və müzakirə aparırıq.

İslami Mədəniyyət və Kommunikasiya Təşkilatının sədri cənab Ebrahimi ilk Avrasiya İranşünaslıq konfransındakı çıxışında deyib: Bu konfrans geniş mədəniyyət həmkarlıqları və mədəni kommunikasiyalarda qərarçıxarma üçün zəmin yarada bilər.

Müsahibə: Dünyanın 20-dən çox ölkəsindən və 20 məntəqədən gəlmiş iranşünaslar bu konfransda iştirak etdilər. Müasir İranın tanınması və müasir İranın durumuna diqqətə təkid olundu və keçmişdə bəzilərinin müasir İran barədə məlumatlarının olduqları və bu məlumatları başqalarına da ötürməyə çalışdıqları vurğulandı.

Bu ikigünlük konfrans İran İslam Respublikasının Moskvadakı Mədəniyyət Mərkəzinin ciddi-cəhdi və Sankt-Peterburq Şərqşünaslıq İnstitutunun həmkarlığı ilə Armitaj muzeyində keçirilir.

Müsahibə: Bizim proqramlarımız çox sıx və çeşidlidir. Qədim zamanlardan bugünədək İranın coğrafiyası, tarixi və arxeologiyası, biblioqrafiyası, qədim və müasir nəşriyyat maketləri, həmçinin dini-məzhəbi bəhslər bu proqramlardandır.

Sankt-Peterburq şəhəri Avrasiya coğrafiya dairəsində ilk iranşünaslıq mərkəzinin meydana gəldiyi məkan kimi çoxlu sayda alimi və elitanı bu sahədə dünyaya təqdim edibdir.

Reportyor: Müasir dünyada geniş Avrasiya bölgəsindəki ən mühüm universitet və ali təhsil mərkəzlərində saysız-hesabsız iranşünaslıq kafedraları mövcuddur. Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsi 1855-ci ildə, yəni 164 il bundan öncə fars dilini tədris edərək, Rusiyada ilk şərqşünaslıq mərkəzi kimi öz fəaliyyətinə başlayıb və bugünədək bu fəaliyyəti davam etdiribdir.

Çərşənbə günü 20 fevralda İranın Qərbi Azərbaycan vilayətinin Urmiyə şəhərində vilayətinin incəsənət hövzəsinin şeir və ədəbiyyat ucağında təşkil olan ikinci Rəzəvi şeir iclasında əhli-Beyt (ə) şairi,Mahir təxəllüslü hacı Ələmdar Quliyev Nardaraninin (1950-2014) xatirəsi əzizlənildi.

Qərbi Azərbaycan vilayətinin incəsənət hövzəsinin ədəbiyyat bölümünün məsulu Mustafa Qulizadə Əlyar həmin iclasda etdiyi çıxışında 21 fevral hacı ələmdarın vəfatının ildönümünün gəlib-çatmasını xatırladaraq dedi:”Hacı Ələmdar İslam dəyərlərinə bağlı,bacarıqlı şair və böyük bir insanidi”.

Qulizadə Əlyar əlavə etdi:”Ələmdar Mahir usta şair olmaqdan əlavə böyük Füzulişünas,araşdırmaçı və güclu yazıçıidi”.

Mərhum Mahirin HZ.Əlinin(ə) haqqında yazıb öz səsi ilə oxuduğu şeiri dinləyin:

Azəri şair və yazar Gövərçin Kərimi Tehranda məşhur iranlı kinomatoqraf və rejissor Abbas Kiya Rüstəminin məzarı üstə hazır olaraq İran kinosuna hörmət bildirib.

Bundan öncə də İran kinosunun və Kiya Rüstəminin fəaliyyətlərini ışıqlandırmaq üçün bır sıra materiallar yazıb-yayan bu azərbaycanlı şair və yazar 11 fevral 2019-cu ildə İranın Lavasan məntəqəsinə səfər edərək Abbas Kia Rüstəminin məzarı başında hazır olub,Fatihə ixuyaraq İran kinosunun bu mərhum usta rejissoruna hörmət göstərdi.

Gövərçin Kərimi insani təfəkkür və əxlaqiyyat rüayəti İran kinosunun xqsusiyyətlərindən bildirir.

İran xalçası İranın əl işləri məhsulları arasında ən önəmli yeri tutur və rəng çeşidlərinə malikdir.

İran xalqçalarında 15-25 fərqli rəng mövcuddur və hər bir rəngin də öz mənası var. 

Xalçaların naxışları onları toxuyan insanların inanclar və emossiyalarını əks etdirir və əslində İran xalçalarının eskizləri yerli mədəniyyət, inanclar və coğrafi şəraitdən mənşə alır: Bütün bu naxışlar və eskizlər toxucuların yaradıcılığının məhsuludur. Eskizlərdə təbiət ünsürləri o sıradan gül, quşlar, heyvanlar ibarətdir və əsirlər öncəyə aid olan elementləri əks etdirir. 

 İran xalçası İran mədəniyyəti və sənətinin əsas təzahür yerlərindən biridir. Bəzi xalçalar kəndliləri gündəlik həyatını əks etdirir və bəziləri isə şahnamənin miflərini, bəzi xalçalarda da krallar və elit ailələrin şəcərənaməsinin şahidi oluruq. 

Şəriətmədari: Bəlkə də Xalça qədər İranın adını daşıyan başqa mal yoxdur və Xalça İran mədəniyyəti və sənətini özündə əks etdirir və İranın dünya ilə mədəni mübadiləsi vasitələrindən biri hesab olunur . 

Keyfiyyətli nəfis bir xalçanın hazırlanması üçün aşağıdakı özəlliklər lazımdır: 

Xalçanın naxışlarında fərqlilik

Ölçüdə fərqlilik

Dəyişməz təbii boyalardan istifadə

Xalçanın rənglərində harmoniya

1 zər ilmədə(112 cm) 12 rəc ilmə

Qoyunun yunu əhənglə ayrılmamalı; əslində qırxılmalıdır: Bütün boyalar bitki boyaları olmalıdır və bu xalçanın nəfisliyinini göstərir. 

İranın ən qədim əllə toxuma xalçası " Pazirik xalçası"dır. Bu xalça 1949-cu ildə Sibirin Pazirik bölgəsində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar edilib. Paziriki ən qədim İran xalçasının nümunəsi hesab etsək İran xalçasının eradan 500 il öncəyə qədər keçmişi var, bu isə təxminən iki min illik tarix deməkdir. 

Bu gün dünyanın məşhur muzeylərində İran xalçaları saxlanılmaqdadır. İran xalçaları daha çox Amerika Birləşmiş Ştatlarına,Almaniya, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri,Livan, Pakistan, İsveçrə, İtaliya, Kanada, Britaniya və Cənubi Afrikaya ixrac edilir. 

9-cu Əmmar xalq film festivalının açılış mərasimi Tehranda altı bölmə üzrə qaliblərin təqdimatı ilə işə başlayıb.

Vəhid Cəlili- Əmmar film festivalının katibi:

İslam İnqilabı İran kinosunda böyük dəyişiklik yaratdı. Şah dövründəki bayağı və çirkin kinonu dəyişərək, olduqca geniş bədii-texniki imkanlara malik güclü kinoya çevirdi və bu gün İslam İnqilabının 40 illiyində dünya kinosu sahəsində güclü olan 10-12 ölkə sırasında dururuq.

Bu festivalda 350 bədii əsər, 850 sənədli əsər, klip, televiziya verilişi, ssenari, bizim film və səkkiz animasiya filmi kimi bölmələr dəyərləndirilib və 2130 əsər arasında bu bölmələrin qalibləri təqdim olunublar.

Müsahibə: Adım Əli Fəlahətdir və bu festivalda klip bölməsində qızıl fonar almağa müvəffəq olmuşam. Bu klip Şəhid Höccətinin şəhadətinin ildönümü günü münasibəti ilə hərəm müdafiəçiləri xüsusiyyət təşkil etməklə bütün şəhid övladlarına təqdim olunub.

İndi isə bu festivalda irəli sürülən mövzular:

İslami və beynəlxalq oyanış

İranın müasir tarixi

İqtisadi müharibə

diskussiyadaxili tənqid

yumşaq müharibə və qəhrəman xalq

Vəhid Cəlili- Əmmar film festivalının katibi:

Dindarlıq iddiaçılarından bəzilərinin gerilik baxışları ilə son on-iyirmi ildəki rəftar və təzyiqləri din barədə qara və çirkin bir təsvir nümayiş etdirdi. Və ümumiyyətlə onlar bizim incəsənətimiz və yeni medialar ilə müxalifdirlər.

Festivalın müxtəlif bölmələrinin mükafatlarının bir qrup şəhid ata və anaları tərəfindən təqdim olunması və məscidlər, mədəniyyət sarayları və mədəni məkanlar kimi müxtəlif məkanlarda xalq ekranı bu festivalın özəlliklərindən sayılır.

Bəlkə belə bir sual yaranmış olsun ki, nə oldu ki, bu festival on il bundan öncə start götürdü.

Vəhid Cəlili- Əmmar film festivalının katibi:

İran İslam Respublikası kinosunun bir hissəsi diqqətdən yayınır. Əmmar festivalı bu bölməni həm Qərb festivallarının, həm də qərbyönümlü daxili festivalların senzuraları və boykotlarının uçqunları altından çıxarmaq üçün  əlindən gələni edir.

9-cu Əmmar film festivalının çırağı 2019-cu il yanvarın onunda sönəcəkdir.

 

Bazar, 16 Dekabr 2018 20:46

10 cildlik "Şəms" təfsirinin təqdimatı

Yazan

Quran-Kərimin 10 cildlik təfsiri "Şəms"in təqdimat mərasimi, bu dəfə İran İslam Respublikasının bir diplomatının baxışında, Tehranda təqdim olunub.

11 il müddətinə höccətülislam vəlmüslimin Mustafa Brucerdinin qələmi ilə yazılan "Şəms" quran təfsirinin təqdimat mərasimi.

Tehran - 2018

Şəms, nurun mənbəyi və məzhəridir. Hidayət və aydınlatma cinsindən olan nurun.

Adət-ənənələr və texnologiyanın qarışığı olan bir həyatda.

Ayətullah Dr.Mühəqqiq Damad:

Bizim dövrümüzdə söhbət mehribanlıq və məhəbbətdən olmalıdır. söhbət sülh və dostluqdan olmalıdır. təfriqədən uzaq qalmaq lazımdır. Quran-Kərim elə bunlardan ibarətdir.

Quran, bəşəriyyəti hidayət edən o məşəl ki, müxtəlif dövrlərdə böyüklərin əli ilə müxtəlif təfsirləri görübdür və bu elə həmin möcüzədir...

Ayətullah Dr.Mühəqqiq Damad:

Əgər Quran zamana sığmırsa və peyğəmbərdən sonrakı insan üçün nazil olubsa, bunu qəbul etmək lazımdır ki, bütün insanlar tarix boyu müxtəlif təfsirlərə malik olmaq haqqına malikdirlər. Əlbəttə, cəhl və inaddan uzaq olmalıdır.

 

Mustafa Brucerdi

1341-ci günəş ili doğumlu

İlahiyyat və İslam Maarifi fəlsəfə doktoru

Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunun elmi heyəti

İranın Vatikandakı keçmiş səfiri

İranın Tunisdəki səfiri

Allaha şükr edirəm ki, Quran vadisində kiçik bir addım atmışam. Bu təfsir üçün nəzərdə tutulan müxatib bütün İslam Dünyası müsəlmanlarıdır. Qənaətimə görə, Quran tərcümə olunmazdır. Amma, təfsir olunmaz deyil.

 

Və biz siyasi diplomat, din tədqiqatçısı və Quran təfsiri

Seyid Abbas İraqçı - Xarici işlər nazirinin müavini

İran İslam Respublikasının xarici siyasəti İslam dəyərlərinə əsasəndir. Və biz Xarici İşlər Nazirliyində bütün mövzulara dair ümumi bir baxışa malikik. Xüsusilə bu baxış Quran-Kərimin xarici siyasətə dair baxışıda önəmlidir. Mənim iştirakım və cənab Zərifin müraciəti bir növ bizim borcumuzu ödəmək kimidir. Həm Quran-Kərimə, həm öz təfsirçi və tədqiqatçı əməkdaşımıza.

 

Mustafa Brucerdi

 

Qənaətimə görə bu kitab dünyaya məxsus bir kitabdır və hansısa qəbiləyə və qövmə aid deyil. Və elə bu baxışı diplomat kimi fəaliyyət göstərdiyim öz şəxsi işimdə müşahidə etmişəm və Quran sahəsində və bu ilahi kitabın mesajını çatdırmaq sahəsində kiçik də olsa bir addım atmaq istəmişəm.

Mərasimin sonunda "Şəms" adlı 10 cildlik Quran təfsirinin təqdimatı olub. Sadə dildə  yazılıb və inadkarlıq və mövqe tutmaqdan kənardır.

Türkiyə, Azərbaycan Respublikası, Gürcüstan və İranın aşıq qruplarının iştirakı ilə "Mərhəmət Peyğəmbəri ilə səs-səsə" adı altında keçirilən beynəlxalq "Aşıqlar" konfransı Təbrizdə işə başlayıb.

Aşıqlar folklor mədəniyyəti və incəsənətini öz əcdadlarından şifahi şəkildə öyrənərək, kəndlər, köçəri tayfaların məskən saldıqları məkanlar və şəhərlərdə gələcək nəsillərə ötürürlər.

Şənbə günü axşamçağı fəaliyyətə başlamış beynəlxalq "Aşıqlar" konfransında region ölkələrinin aşıq qruplarından əlavə, İranın 18 vilayətindən olan aşıq qrupları da iştirak edirlər.

Beynəlxalq "Aşıqlar" konfransı dörd gün müddətinə davam edəcək.

 

"Xəyyamın şerləri xalqları bir-birinə bağlayır" adlı elmi konfrans Ömər Xəyyamın anadan olmasının 970-ci ildönümü münasibətilə Azərbaycan Respublikası Milli Elmlər Akademiyasının Ədəbiyyat Muzeyində keçirilib.

Bu konfransın əvvəlində Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyat Muzeyinin direktoru Rafael Hüseynov bildirib ki, Ömər Xəyyam nəinki Şərqdə və Yaxın Şərqdə, həm də dünyada ən tanınmış şair və mütəfəkkirlərdəndir.

Rafael Hüseynov əlavə edib: Ömər Xəyyamın rübailəri əsrlər boyu müxtəlif yazılışlar və tərcümələrlə müxtəlif dillərdə ölməz bir xəzinə kimi beynəlxalq cəmiyyətlərdə özünü göstərib və bundan sonra da belə olacaqdır.

İranlı şair, riyaziyyatçı, astronom və filosof Qiyasəddin Əbu əl-Fəth Ömər ibn İbrahim Xəyyam Nişapuri milad tarixi ilə 1048-1131-ci illər arasında yaşayıbdır.

Page 1 of 3